{"id":581,"date":"2026-06-24T12:00:22","date_gmt":"2026-06-24T10:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/?p=581"},"modified":"2026-07-18T14:59:17","modified_gmt":"2026-07-18T12:59:17","slug":"washington-ile-tahran-arasindaki-mutabakat-metni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/2026\/06\/24\/washington-ile-tahran-arasindaki-mutabakat-metni\/","title":{"rendered":"Washington ile Tahran aras\u0131ndaki mutabakat metni"},"content":{"rendered":"
\n

Trump\u2019\u0131 g\u00fcl\u00fcn\u00e7 duruma d\u00fc\u015f\u00fcren bir mutabakat metni<\/h3>\n

17 Haziran 2026\u2019da ABD ile \u0130ran aras\u0131nda imzalanan mutabakat metni, hi\u00e7bir \u00e7at\u0131\u015fmaya son vermiyor ve sava\u015fa yol a\u00e7an temel \u00e7eli\u015fkilerin hi\u00e7birini \u00e7\u00f6zm\u00fcyor. Aksine, bu mutabakat, \u0130ran devletinin d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli silahlar yard\u0131m\u0131yla H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131 kapatma ve ABD\u2019nin m\u00fcttefiki K\u00f6rfez \u00fclkelerine zarar verme kapasitesini ortaya koyuyor. <\/p>\n

Enerji ve hammadde piyasalar\u0131ndaki dalgalanmalar, uluslararas\u0131 tedarik zincirlerindeki aksakl\u0131klar ve finans piyasalar\u0131ndaki belirsizlik bir\u00e7ok \u00fclkeyi etkiledi. \u00d6nceki krizlerde oldu\u011fu gibi, bu \u00e7at\u0131\u015fma da k\u00fcresel kapitalist ekonominin b\u00fcy\u00fck ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n

Ne ABD emperyalizmi ne de \u0130srail\u2019in Siyonist y\u00f6neticileri \u0130ran\u2019\u0131 teslim olmaya zorlayabildi. Ancak \u0130ran burjuvazisi de bu \u00e7at\u0131\u015fmadan zay\u0131flam\u0131\u015f olarak \u00e7\u0131kt\u0131. Altyap\u0131da meydana gelen b\u00fcy\u00fck tahribat, ekonomik sars\u0131nt\u0131lar ve halk\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorluklar, halihaz\u0131rda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren ekonomik ve sosyal krizi daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla bu mutabakat metni ger\u00e7ek bir bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 de\u011fildir. Bu, devam etmesi halinde ilgili t\u00fcm taraflar i\u00e7in ciddi riskler do\u011furacak bir \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 dondurmaya y\u00f6nelik bir giri\u015fimdir. ABD h\u00fck\u00fcmeti, daha fazla askeri ve mali kaynak seferber etmekten ka\u00e7\u0131nmak ve i\u00e7 enflasyonist bask\u0131y\u0131 s\u0131n\u0131rlamak istiyordu. <\/p>\n

Se\u00e7imler yakla\u015f\u0131rken, Cumhuriyet\u00e7i h\u00fck\u00fcmetin bir siyasi ba\u015far\u0131 izlenimi vermesi gerekiyor. Amerikan emperyalizmi, m\u00fcttefiklerine ve rakiplerine askeri m\u00fcdahalelerin somut sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini g\u00f6stermelidir. <\/p>\n

Tahran ise i\u00e7 politika a\u00e7\u0131s\u0131ndan kaybeden taraf olarak g\u00f6r\u00fcnmeyi g\u00f6ze alamaz. Dolay\u0131s\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc anla\u015fma, ulusal egemenlik talebiyle uyumlu olacak \u015fekilde sunulmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n

\u0130\u015fte tam da bu nedenle mutabakat metni son derece k\u0131r\u0131lgan bir durumda. Ana ihtilaf noktalar\u0131 \u2013 yapt\u0131r\u0131mlar, n\u00fckleer program, b\u00f6lgesel etki alanlar\u0131 ve askeri kapasiteler \u2013 \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmam\u0131\u015f, sadece 21 Haziran\u2019dan beri \u0130svi\u00e7re\u2019de L\u00fcbnan, Suudi Arabistan ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin kat\u0131l\u0131m\u0131 olmadan y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fczakerelere ertelenmi\u015ftir. ABD\u2019li temsilciler m\u00fczakerelerin iyi gitti\u011fi izlenimini vermeye devam ederken, \u0130ranl\u0131lar ise hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan konular\u0131n h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f oldu\u011funu s\u00fcrekli olarak vurguluyorlar.<\/p>\n

\u0130srail ve ABD\u2019nin sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 <\/strong><\/p>\n

Son aylarda y\u00fcr\u00fct\u00fclen askeri operasyonlar, askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn tek ba\u015f\u0131na siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirmek i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez daha ortaya koydu. Ku\u015fkusuz, ABD h\u00e2l\u00e2 d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc silahl\u0131 kuvvetlerine sahiptir. N\u00fckleer g\u00fcc\u00fc, hava kuvvetleri, donanmas\u0131 ve k\u00fcresel askeri \u00fcs a\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 e\u015fi benzeri yoktur. Ancak Washington, hava sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve askeri bask\u0131lar yoluyla ba\u015flang\u0131\u00e7ta umdu\u011fu siyasi sonu\u00e7lar\u0131 elde edemedi.<\/p>\n

Temel stratejik hedef, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgesel konumunu kararl\u0131 bir \u015fekilde zay\u0131flatmak ve Bat\u0131 Asya\u2019da \u00f6zerk bir akt\u00f6r olarak hareket etme kapasitesini s\u0131n\u0131rlamakt\u0131. \u00d6nemli hasarlara ra\u011fmen bu hedefe ula\u015f\u0131lamad\u0131. \u0130ran devlet iktidar\u0131 yerinde kald\u0131. Ne rejimin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ya\u015fand\u0131, ne de b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengesinde k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik oldu.<\/p>\n

\u0130srail burjuvazisi de hedeflerine ula\u015famad\u0131. Askeri bask\u0131 yoluyla \u0130ran\u2019\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak etkisiz hale getirme fikri, bir kez daha bir yan\u0131lsama oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00f6lgesel rekabetin yap\u0131sal nedenleri de\u011fi\u015fmeden devam ediyor. Hatta Hizbullah bile L\u00fcbnan\u2019dan silinmedi.<\/p>\n

\u0130ran\u2019da iktidara kar\u015f\u0131 protestolar sona erdi ve halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131 rejimin arkas\u0131nda kenetlendi. Kendini savunmak i\u00e7in din\u00ee rejim, n\u00fckleer silah geli\u015ftirmeyi (daha \u00f6nce ABD\u2019nin onay\u0131n\u0131 alan \u0130srail ve Pakistan\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi) ve dini duygulara ba\u015fvurmay\u0131 tercih etti. Ancak Suriye art\u0131k rejimin etkisinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda, Hamas\u2019\u0131n g\u00fcc\u00fc azalm\u0131\u015f, siyasi ve askeri hiyerar\u015fi ba\u015f\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f, y\u0131k\u0131m ise muazzam boyutlarda. \u0130ran ekonomisi yapt\u0131r\u0131mlar, militarizm, enflasyon, yolsuzluk ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden dolay\u0131 ac\u0131 \u00e7ekmeye devam ediyor\u2026 <\/h3>\n

Bunun y\u00fck\u00fcn\u00fc en \u00e7ok \u00e7ekenler egemen s\u0131n\u0131flar de\u011fil, i\u015f\u00e7iler, i\u015fsizler ve yoksul k\u00f6yl\u00fclerdir\u2026 Onlar i\u00e7in sava\u015f, bombard\u0131man korkusu, ya\u015fam maliyetindeki art\u0131\u015f, artan sosyal g\u00fcvensizlik ve yeni bir bask\u0131 dalgas\u0131 anlam\u0131na geldi.<\/h3>\n

L\u00fcbnan, Irak ve Suriye\u2019nin par\u00e7alanmas\u0131ndan ders alan \u0130ran burjuva devleti, b\u00f6lgedeki i\u015f\u00e7ileri, hele ki ABD veya \u0130srail\u2019deki i\u015f\u00e7ileri harekete ge\u00e7iremedi\u011fi i\u00e7in, hayatta kalabilmek amac\u0131yla h\u00e2l\u00e2 n\u00fckleer silaha sahip olmak istemektedir.<\/h3>\n

\u0130ran burjuvazisi, yeniden yap\u0131lanman\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc \u015fimdiden i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n omuzlar\u0131na y\u00fcklemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Kemer s\u0131kma \u00f6nlemleri ve sosyal haklara y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar, ekonomik istikrar\u0131n yeniden sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemler olarak sunuluyor. <\/h3>\n

ABD\u2019nin Hakimiyetinin Zay\u0131flamas\u0131 <\/h3>\n

\u00c7in, K\u00fcba ve Vietnam devrimleri ile 1971\u2019de Bretton Woods Anla\u015fmalar\u0131\u2019ndan do\u011fan para sisteminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, ABD\u2019nin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7oktan ortaya koymu\u015ftu. Afganistan\u2019daki yenilgiler ve Irak\u2019taki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, ezici bir askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn bile istikrarl\u0131 bir siyasi hakimiyeti garanti edemeyece\u011fini \u00e7oktan g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n

Elbette, ABD h\u00e2l\u00e2 d\u00fcnya kapitalizminin bir numaral\u0131 g\u00fcc\u00fc konumundad\u0131r. \u015eu anda hi\u00e7bir ba\u015fka emperyalist devlet, onunla k\u0131yaslanabilir ekonomik ve askeri kapasiteye ya da benzer bir siyasi ve askeri ittifak a\u011f\u0131na sahip de\u011fildir. Ancak ABD, 1992\u2019de Rusya ve \u00c7in\u2019de ya\u015fanan kapitalist restorasyon ve ona meydan okumaya mahkum yeni emperyalist g\u00fc\u00e7lerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla alt\u00fcst olan k\u00fcresel emperyalist sistemde art\u0131k hegemonik bir konuma sahip de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130\u00e7 politikada Trump, demokratik \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik say\u0131s\u0131z sald\u0131r\u0131s\u0131na ra\u011fmen, sava\u015fa b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131 olan Amerikan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazisine, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz kay\u0131plara yol a\u00e7acak kara birlikleriyle \u0130ran\u2019\u0131 i\u015fgal etmeyi dayatacak siyasi imk\u00e2nlara sahip de\u011fildir.<\/p>\n

ABD emperyalizmi bug\u00fcn, kendisini ayn\u0131 anda bir\u00e7ok stratejik b\u00f6lgede varl\u0131k g\u00f6stermeye zorlayan bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Avrupa\u2019da Rus emperyalizmini dizginleme, Bat\u0131 Asya ve Latin Amerika\u2019da rakiplerini sindirme ve boyun e\u011fdirme gereklili\u011fi ile Hint-Pasifik b\u00f6lgesinde \u00c7in emperyalizmiyle ya\u015fanan rekabet, muazzam kaynaklar\u0131n seferber edilmesini gerektirmektedir.<\/p>\n

Buna artan ekonomik k\u0131s\u0131tlamalar da ekleniyor. Y\u00fcksek kamu borcu, enflasyon, g\u00fcmr\u00fck \u00f6nlemlerine ra\u011fmen devam eden mal ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ve artan askeri m\u00fcdahale maliyetleri, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n manevra alan\u0131n\u0131 daralt\u0131yor. <\/p>\n

Son y\u0131llarda Amerikan burjuvazisi i\u00e7indeki siyasi kutupla\u015fma giderek artm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015f bu gerilimlerin kayna\u011f\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r, ancak bunlar\u0131 daha da \u015fiddetlendirmi\u015ftir. Y\u00f6netici s\u0131n\u0131f i\u00e7inde d\u0131\u015f (ve i\u00e7) politika konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 bulunmaktad\u0131r. <\/p>\n

Trump h\u00fck\u00fcmetinin Suriye ve Venezuela\u2019daki politikas\u0131 meyvesini verdi\u011fi, Avrupal\u0131 kapitalist gruplar\u0131n ABD\u2019ye yat\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131 ve Ukrayna\u2019n\u0131n do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131n\u0131 kabul etti\u011fi s\u00fcrece, ABD burjuvazisi i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnme s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu b\u00f6l\u00fcnme, \u0130ran\u2019daki fiyasko ile yeniden alevlendi. Genelkurmay ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131 i\u00e7inde, medyada, Cumhuriyet\u00e7i Parti ile Demokrat Parti aras\u0131nda ve her bir burjuva partisinin i\u00e7inde ya\u015fanan tart\u0131\u015fmalar, Amerikan b\u00fcy\u00fck sermayesinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 en etkili \u015fekilde savunman\u0131n yolu konusunda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere odaklan\u0131yor: \u201cyapay zeka\u201dn\u0131n yeri, g\u00f6\u00e7 politikas\u0131, korumac\u0131l\u0131\u011f\u0131n derecesi, ittifak se\u00e7imleri, co\u011frafi ve askeri \u00f6nceliklerin belirlenmesi\u2026<\/h3>\n

\u00c7in emperyalizminin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc<\/h3>\n

\u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015f, yaln\u0131zca Amerikan emperyalizmini zay\u0131flatmakla kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda onun ba\u015fl\u0131ca rakibine de fayda sa\u011flad\u0131. \u00c7in\u2019in d\u0131\u015f politikas\u0131, \u00c7in\u2019i h\u00e2l\u00e2 bir \u201ci\u015f\u00e7i devleti\u201d ya da egemenli\u011fi alt\u0131nda bulunan bir kapitalist \u00fclke olarak g\u00f6renlerin inand\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, anti-emperyalist ilkeler taraf\u0131ndan belirlenmemektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00c7in burjuvazisi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte sermaye ihra\u00e7 ediyor, tar\u0131m arazileri sat\u0131n al\u0131yor, bir\u00e7ok k\u0131tada b\u00fcy\u00fck altyap\u0131 projeleri y\u00fcr\u00fct\u00fcyor, askeri filosunu geni\u015fletiyor, askeri \u00fcsler kuruyor (\u00c7in Denizi, Cibuti) \u2026 <\/p>\n

\u00c7at\u0131\u015fma boyunca \u00c7in Halk Cumhuriyeti, ne askeri ne de siyasi a\u00e7\u0131dan \u0130ran\u2019\u0131n yan\u0131nda yer almad\u0131. S\u0131k\u0131 ekonomik ili\u015fkiler ve \u00f6nemli yat\u0131r\u0131mlara ra\u011fmen Pekin, diplomatik a\u00e7\u0131klamalarla, durumun istikrara kavu\u015fturulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7a\u011fr\u0131larla ve arabuluculuk \u00e7abalar\u0131yla yetindi. Askeri bir \u00e7at\u0131\u015fma, hen\u00fcz erken bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendirildi.<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda, \u00c7in emperyalizmi, sava\u015f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan nesnel olarak fayda sa\u011flad\u0131. ABD\u2019yi Bat\u0131 Asya\u2019da ek askeri ve diplomatik kaynaklar\u0131 seferber etmeye zorlayan her t\u00fcrl\u00fc \u00e7at\u0131\u015fma, di\u011fer b\u00f6lgelerdeki manevra alan\u0131n\u0131 daralt\u0131r. Bu durum, \u00f6zellikle Washington ile Pekin aras\u0131ndaki rekabetin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu Asya ve Okyanusya i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

Bu durum, Tayvan i\u00e7in \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r; zira Tayvan\u2019\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131, \u00c7in i\u00e7in Filistin\u2019in t\u00fcm emperyalist g\u00fc\u00e7ler nezdinde, \u0130ran\u2019\u0131n ABD devleti nezdinde, Ukrayna\u2019n\u0131n Rusya devleti nezdinde, Yeni Kaledonya\u2019n\u0131n Fransa devleti nezdinde, Gr\u00f6nland\u2019\u0131n Danimarka ya da ABD devleti nezdinde oldu\u011fu kadar \u00f6nemsizdir…<\/h3>\n

Ayn\u0131 zamanda sava\u015f, \u00c7in burjuvazisinin ve devletinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da ortaya koydu. H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131, b\u00fcy\u00fcmenin yava\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve emlak krizinin hen\u00fcz a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, \u00c7in ekonomisinin uluslararas\u0131 ticaret ve enerji yollar\u0131n\u0131n istikrar\u0131na ne kadar ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi. B\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir b\u00f6lgesel sava\u015f, \u00c7in\u2019in enerji tedarikini ciddi \u015fekilde etkilemi\u015f ve b\u00f6ylece egemen s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n temel \u00e7\u0131karlar\u0131na zarar vermi\u015f olacakt\u0131.<\/h3>\n

Bir yandan \u00c7in emperyalizmi, rakibi ABD\u2019nin g\u00f6receli siyasi zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanmaktad\u0131r. \u00d6te yandan ise m\u00fcttefiklerini koruyamamakta ve kendisi de k\u00fcresel kapitalist sistemin istikrars\u0131zl\u0131klar\u0131na derinden kar\u0131\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/h3>\n

Washington ile Tel Aviv Aras\u0131ndaki Ayr\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n

Bu sava\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131lan en \u00f6nemli siyasi derslerden biri, Amerikan emperyalizminin \u00e7\u0131karlar\u0131 ile \u0130srail\u2019in Siyonist y\u00f6neticilerinin \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131ndaki, art\u0131k daha belirgin hale gelen farkt\u0131r.<\/p>\n

Bu, ABD ile \u0130srail aras\u0131nda bir kopu\u015f de\u011fildir. Stratejik ittifak devam etmekte ve ABD\u2019nin Orta Do\u011fu politikas\u0131n\u0131n temel bir dayana\u011f\u0131 olmaya devam etmektedir. \u0130srail, Washington\u2019un b\u00f6lgedeki ba\u015fl\u0131ca m\u00fcttefiki olmaya devam ediyor. Bununla birlikte, her iki devletin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tamamen ayn\u0131ym\u0131\u015f gibi sunmak yanl\u0131\u015f olur.<\/p>\n

\u0130srail burjuvazisi, Washington\u2019un neredeyse hi\u00e7bir di\u011fer m\u00fcttefikinin ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir derecede ABD\u2019ye ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Modern silah sistemleri, m\u00fchimmat, yedek par\u00e7alar, uydu ke\u015fifleri, istihbarat, diplomatik destek ve mali yard\u0131m, \u0130srail\u2019in askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmesi i\u00e7in vazge\u00e7ilmez ko\u015fullard\u0131r.<\/p>\n

Amerikan emperyalizminin deste\u011fi olmadan Siyonist y\u00f6neticiler b\u00f6lgedeki mevcut rollerini s\u00fcrd\u00fcremezler. Dolay\u0131s\u0131yla Washington ile stratejik bir kopu\u015f, onlar\u0131n ula\u015famayaca\u011f\u0131 bir \u015feydir.<\/p>\n

\u0130\u015fte tam da bu nedenle, bu g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131k \u00e7at\u0131\u015fmalara de\u011fil, s\u00fcrekli siyasi gerilimlere yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/h3>\n

ABD emperyalizmi i\u00e7in Bat\u0131 Asya b\u00f6lgesi, bug\u00fcn art\u0131k So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde veya sava\u015f\u0131n hemen sonras\u0131nda sahip oldu\u011fu hayati \u00f6neme sahip de\u011fildir.<\/h3>\n

Bunun sonucu olarak, kontroll\u00fc bir b\u00f6lgesel istikrara y\u00f6nelme s\u00f6z konusudur. Amerikan emperyalizmi, sonu gelmez bir b\u00f6lgesel sava\u015fa s\u00fcr\u00fcklenmeden \u0130ran\u2019\u0131 zay\u0131flatmak istemektedir.<\/h3>\n

\u0130srail burjuvazisinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in ise durum farkl\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde, \u0130ran\u2019\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 h\u00e2l\u00e2 acil bir stratejik gerekliliktir. Dolay\u0131s\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc gerginli\u011fin azalmas\u0131, \u015f\u00fcpheyle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok \u0130srailli siyasi ve askeri lider, Washington\u2019u \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 daha sald\u0131rgan bir politika izlemeye zorlamak i\u00e7in durmaks\u0131z\u0131n \u00e7aba sarf ediyor.<\/h3>\n

Dolay\u0131s\u0131yla bu ili\u015fki, tam bir tabi olma ili\u015fkisi olmaktan \u00e7ok, asimetrik bir ittifaka benziyor. Daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olan taraf genel y\u00f6nelimi belirlerken, daha zay\u0131f olan taraf ise kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda ittifak\u0131n politikas\u0131n\u0131 etkilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/h3>\n

K\u00f6rfez monar\u015fileri Washington\u2019un kararlar\u0131na boyun e\u011fiyor<\/strong><\/p>\n

Sava\u015f, K\u00f6rfez\u2019deki mutlak ve din\u00ee monar\u015filerin \u00e7eli\u015fkili tutumunu da ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n

Suudi Arabistan, Birle\u015fik Arap Emirlikleri ve b\u00f6lgedeki di\u011fer monar\u015filer, Amerikan emperyalizmiyle s\u0131k\u0131 ba\u011flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. G\u00fcvenlik sistemleri, askeri yap\u0131lar\u0131 ve ekonomik politikalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 h\u00e2l\u00e2 Washington odakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda, bu rejimler son y\u0131llarda \u00c7in ile ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f ve baz\u0131lar\u0131 \u0130ran\u2019a temkinli bir \u015fekilde yak\u0131nla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u00f6nelim, onlar\u0131n s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. K\u00f6rfez\u2019de iktidarda olan hanedanlar, g\u00f6\u00e7men i\u015f\u00e7ileri (Hindistan, Filipinler, Nepal, Banglade\u015f\u2019ten gelen ev hizmet\u00e7ileri ve i\u015f\u00e7iler\u2026) ac\u0131mas\u0131zca s\u00f6m\u00fcren, enerji ihra\u00e7 eden, finans merkezleri ve uluslararas\u0131 sermaye ak\u0131\u015flar\u0131nda arac\u0131 rol oynayan konumlar\u0131ndan \u00e7\u0131kar sa\u011flamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, b\u00f6lgesel sava\u015flar\u0131 olabildi\u011fince s\u0131n\u0131rlamak konusunda nesnel bir \u00e7\u0131karlar\u0131 vard\u0131r ve Filistinlilere y\u00f6nelik soyk\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan halklar\u0131yla uzla\u015fmak zorundad\u0131rlar.<\/h3>\n

\u0130srail ve ABD\u2019nin kendilerine dan\u0131\u015fmadan karar verdi\u011fi askeri sald\u0131r\u0131, ABD ve \u0130ran taraf\u0131ndan H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n abluka alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve maruz kald\u0131klar\u0131 \u0130ran bombard\u0131manlar\u0131 (\u00f6zellikle ABD\u2019nin sava\u015f\u0131n\u0131 desteklemi\u015f olan Birle\u015fik Arap Emirlikleri), bu \u00fclkelerin konumunun ger\u00e7ekte ne kadar savunmas\u0131z oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Uzun s\u00fcren bir sava\u015f sadece \u0130ran\u2019\u0131 veya ABD\u2019yi etkilemekle kalmayacak, ayn\u0131 zamanda monar\u015filerin kendilerinin ekonomik temellerine de do\u011frudan yans\u0131malar yaratacakt\u0131.<\/h3>\n

Bu durum, ate\u015fkes anla\u015fmalar\u0131na ve mutabakat metnine verdikleri deste\u011fi a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Ancak kendilerinin d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131 bu mutabakat metni hi\u00e7bir sorunu \u00e7\u00f6zm\u00fcyor. <\/h3>\n

\u201cBat\u0131\u201d ittifak sisteminin krizi ve NATO\u2019nun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc<\/h3>\n

Bu m\u00fcdahale, ABD ile Avrupal\u0131 m\u00fcttefikleri aras\u0131ndaki gerilimleri \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde t\u0131rmand\u0131rd\u0131. Trump liderli\u011findeki ABD h\u00fck\u00fcmetinin siyasi retori\u011finde, Avrupa devletleri, ABD\u2019nin sundu\u011fu g\u00fcvenlik garantilerinden yararlan\u0131rken Washington\u2019un askeri \u00e7at\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131ndan ka\u00e7makla defalarca su\u00e7land\u0131. Bu gerilimler, basit bir ileti\u015fim sorunu de\u011fil, \u201cBat\u0131\u201d emperyalizmi i\u00e7indeki yap\u0131sal bir dengesizli\u011fin ifadesidir.<\/p>\n

BM, Filistin\u2019in b\u00f6l\u00fcnmesini, \u00c7in devrimine kar\u015f\u0131 Kore\u2019de y\u00fcr\u00fct\u00fclen emperyalist sava\u015f\u0131 ve \u201c\u0130ran\u2019a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131\u201d me\u015frula\u015ft\u0131rmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramad\u0131\u2026 <\/p>\n

Devletleraras\u0131 i\u015fbirli\u011fine y\u00f6nelik kapitalist kurumlar (BM, IMF, DT\u00d6\u2026) zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n

NATO, SSCB \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, ancak art\u0131k varl\u0131\u011f\u0131 belirsizdir. Tarihsel a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, burjuva devletler aras\u0131ndaki ittifak sistemi 1945\u2019ten beri net bir hiyerar\u015fiye dayan\u0131yordu: ABD askeri ve mali a\u00e7\u0131dan hegemonik bir rol oynarken, Japonya, G\u00fcney Kore, \u0130ngiltere, Almanya, \u0130talya, Hollanda\u2026 ikincil konumda olmay\u0131 kabul ediyordu. Ancak bu askeri entegrasyon ve siyasi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, hi\u00e7bir zaman \u00e7at\u0131\u015fmalardan muaf olmam\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n

Fransa\u2019n\u0131n n\u00fckleer silahlanmas\u0131 ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin kurulmas\u0131 bunu zaten g\u00f6stermi\u015fti. 2003 Irak Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Fransa ve Almanya, ABD, \u0130ngiltere ve daha az \u00f6l\u00e7\u00fcde Japonya\u2019n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki i\u015fgale a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. ABD, 2025 y\u0131l\u0131nda Rusya ile bir uzla\u015fma sa\u011flamak ve \u00c7in\u2019e odaklanmak i\u00e7in m\u00fcttefiki Ukrayna\u2019y\u0131 feda etmeye haz\u0131rd\u0131. 2025\u2019te Trump, Almanya ve Fransa\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Japonya\u2019ya da ekonomik sava\u015f ilan etti ve Gr\u00f6nland\u2019\u0131, hatta Kanada\u2019y\u0131 ilhak etmek istedi\u011fini duyurdu. \u0130spanya ise \u0130ran konusunda ABD\u2019ye meydan okudu.<\/p>\n

Bat\u0131 Avrupa\u2019da ulusal askeri harcamalar\u0131n artmas\u0131, her \u00fclkenin kendi silah sanayisinin geli\u015fmesi ve \u201cAvrupa\u2019n\u0131n savunma alan\u0131nda \u00f6zerkli\u011fi\u201d konusundaki tart\u0131\u015fmalar, bu geli\u015fmenin do\u011frudan sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Washington\u2019un, Avrupa devletlerinin sava\u015f mant\u0131\u011f\u0131ndan ka\u00e7t\u0131klar\u0131 ya da \u201ctaahh\u00fctlerini yerine getirmedikleri\u201d y\u00f6n\u00fcndeki ele\u015ftirileri, bu nedenle ahlaki yarg\u0131lardan \u00e7ok, bu yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkinin siyasi ifadeleri niteli\u011findedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Avrupa burjuvazileri bu durumdan yararlanarak yeniden silahlanmay\u0131 ve sosyal alanda b\u00fct\u00e7e kesintilerini, gen\u00e7li\u011fin milliyet\u00e7i ve militarist bir \u015fekilde seferber edilmesini ve demokratik \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6neminde burjuva devletler aras\u0131ndaki ittifaklar istikrars\u0131zd\u0131r ve hi\u00e7bir \u015fekilde dini ya da siyasi ideolojiye dayanmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Sosyal devrim yoluyla d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in bir s\u00fcre<\/h3>\n

Bu mutabakat, \u0130ran ve Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019ndaki kitlelere bir nefes alma f\u0131rsat\u0131 sunuyor. \u00c7in\u2019in Venezuela ve \u0130ran\u2019daki m\u00fcttefiklerini terk etmesi, Xi\u2019nin hen\u00fcz egemen emperyalizme kar\u015f\u0131 koyacak durumda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Trump\u2019\u0131n \u0130ran\u2019\u0131 i\u015fgal edememesi, onun \u015fimdilik \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 sava\u015f ba\u015flatamayaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. Mevcut durum, bu iki g\u00fcc\u00fcn ve t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na bir s\u00fcre kazand\u0131r\u0131yor; sosyal devrim yoluyla emperyalistler aras\u0131 sava\u015f\u0131 \u00f6nleme imk\u00e2n\u0131 sunuyor.<\/p>\n

Temel \u00e7eli\u015fkiler devam ediyor. Ulusal s\u0131n\u0131rlar \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri k\u0131s\u0131tl\u0131yor, k\u00e2r ve ulusal bencillik \u00e7evrenin tahribat\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131yor, her yerde gericilik y\u00fckseliyor, burjuva devletlerin hepsi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte silahlan\u0131yor, emperyalist g\u00fc\u00e7ler birbirlerinin bo\u011faz\u0131na sar\u0131lacaklar.<\/p>\n

Ne ABD\u2019de ne de \u0130ran\u2019da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, \u015fu anda ekonomik, sosyal ve siyasi \u00e7eli\u015fkileri \u00f6zerk bir devrimci perspektife d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek bir siyasi y\u00f6netime sahip de\u011fildir. \u0130\u015fte mevcut durumun en b\u00fcy\u00fck zorluklar\u0131ndan biri tam da burada yatmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcm \u00fclkelerin bilin\u00e7li i\u015f\u00e7ileri, kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6neminde herhangi bir kapitalist g\u00fcc\u00fcn ilerici bir yol a\u00e7abilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki her t\u00fcrl\u00fc yan\u0131lsamay\u0131 reddetmelidir. Ne Amerikan emperyalizmi, ne Rus emperyalizmi, ne de \u00c7in emperyalizmi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunmaz. Aralar\u0131ndaki rekabet, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte sermayenin farkl\u0131 fraksiyonlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkili \u00e7\u0131karlar\u0131n bir ifadesidir. Bir emperyalist g\u00fcc\u00fcn herhangi bir askeri m\u00fcdahalesi, nihai olarak yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci ve ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerin siyasi ve ekonomik boyun e\u011fmi\u015fli\u011fini peki\u015ftirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bu t\u00fcr m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i hareketinin temel bir g\u00f6revidir.<\/p>\n

\u00d6te yandan, her halk\u0131 bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirmeye kar\u015f\u0131, her egemenlik alt\u0131ndaki \u00fclkeyi her t\u00fcrl\u00fc emperyalist g\u00fcce kar\u015f\u0131 savunurken, bilin\u00e7li i\u015f\u00e7iler burjuva liderliklerden ve devletlerden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 korumal\u0131d\u0131rlar. Filistinli Hamas, L\u00fcbnanl\u0131 Hizbullah, \u0130ranl\u0131 Pasdaranlar, Bolivyal\u0131 MAS, Venez\u00fcellal\u0131 PSUV, Arjantinli PJ, Meksikal\u0131 MORENA, Cezayirli FLN vb. emperyalist egemenli\u011fi y\u0131kamazlar. Yerel burjuvazinin bir kesiminin temsilcileri olduklar\u0131 i\u00e7in, \u015fu ya da bu emperyalist g\u00fcce boyun e\u011fmeye, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 b\u00f6lmeye ve kendi halklar\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almaya mahkumdurlar; bu da ulusal davay\u0131 zay\u0131flat\u0131r.<\/p>\n

\u0130lerici tek perspektif, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n burjuvazinin t\u00fcm fraksiyonlar\u0131na ve t\u00fcm emperyalist kamplara kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z siyasi m\u00fccadelede yatmaktad\u0131r. Bu, herhangi bir burjuva fraksiyonundan ba\u011f\u0131ms\u0131z, devrimci i\u015f\u00e7i partilerinin kurulmas\u0131n\u0131 ve Kom\u00fcnist Enternasyonal (1919-1923) ile 4. Enternasyonal\u2019in (1933-1940) programlar\u0131 temelinde d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n yeni bir uluslararas\u0131 liderli\u011finin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n

24 Haziran 2026<\/p>\n

S\u00fcrekli Devrim Kolektifi\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trump\u2019\u0131 g\u00fcl\u00fcn\u00e7 duruma d\u00fc\u015f\u00fcren bir mutabakat metni 17 Haziran 2026\u2019da ABD ile \u0130ran aras\u0131nda imzalanan mutabakat metni, hi\u00e7bir \u00e7at\u0131\u015fmaya son vermiyor ve sava\u015fa yol a\u00e7an temel \u00e7eli\u015fkilerin hi\u00e7birini \u00e7\u00f6zm\u00fcyor. Aksine,… Daha fazlas\u0131 »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-581","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=581"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":582,"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/581\/revisions\/582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.revolucionpermanente.com\/turk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}